Jak sprawdzić, kto jest właścicielem firmy: KRS, CRBR i sprawozdania

Pytanie „kto jest właścicielem tej firmy" brzmi jak zadanie dla prawnika albo dziennikarza. W praktyce to kwestia trzech publicznych rejestrów, jednego numeru i kilkunastu minut. Żaden z tych rejestrów nie pobiera opłaty, więc przejście całej drogi kosztuje 0 zł.

Najpierw numer, potem nazwa

Marka i spółka to dwie różne rzeczy, a nazwy potrafią się powtarzać. Punktem wyjścia jest więc numer: NIP albo KRS spółki, która faktycznie produkuje towar lub prowadzi sieć sklepów.

Bazę REGON prowadzi Główny Urząd Statystyczny. Szuka się w niej po nazwie, adresie oraz po numerach NIP, REGON i KRS, bezpłatnie. Ten sam numer NIP firmy znajduje się zwykle w stopce jej strony internetowej, w regulaminie sklepu i na fakturze.

KRS odpowiada od razu, ale tylko przy spółkach z o.o.

Rejestr przedsiębiorców obsługuje dziś Portal Rejestrów Sądowych, a stary adres ekrs.ms.gov.pl przekierowuje na prs.ms.gov.pl. Odpis aktualny pobiera się tam bez konta i bez opłaty.

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym w art. 38 pkt 8 lit. c każe ujawnić wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, którzy mają samodzielnie lub łącznie z innymi co najmniej 10 proc. kapitału zakładowego. Przy takiej spółce odpowiedź bywa na pierwszej stronie odpisu.

Grupa Żywiec działa jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ma NIP 5530007219 i KRS 0001043826. Za markami Żywiec, Warka, Tatra i Desperados oraz browarami w Żywcu, Warce i Elblągu stoi jeden właściciel: holenderski Heineken International, który od stycznia 2023 roku ma całość udziałów.

Przy spółce akcyjnej ta sama droga urywa się od razu. Rejestr wymienia z nazwy tylko jedynego akcjonariusza i tylko wtedy, gdy spółka ma jednego, co wynika z art. 38 pkt 9 lit. h tej samej ustawy. Amica z Wronek, KRS 0000017514, ma wielu właścicieli, więc z odpisu nie dowiesz się, kto ją kontroluje. Spółka podaje to sama: największy pakiet, 34,9 proc., należy do Holdingu Wronki, czyli do Jacka Rutkowskiego.

Rejestr beneficjentów kończy łańcuch na człowieku

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych powstał na podstawie ustawy z 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Zbiera dane osób fizycznych, które sprawują bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad podmiotami wpisanymi do KRS. W spółkach kapitałowych progiem jest ponad 25 proc. udziałów albo głosów.

Wyszukiwanie jest jawne, darmowe i idzie po numerze NIP. Jedno zastrzeżenie: dane zgłasza sama spółka, nie sąd, więc zdarzają się wpisy nieaktualne. Przy rozbieżności między CRBR a odpisem z rejestru trzeba porównać daty obu wpisów.

Kiedy trop wychodzi za granicę

Bywa, że w rubryce wspólników stoi spółka zarejestrowana w Luksemburgu, na Cyprze albo w Holandii. Polski rejestr kończy się w tym miejscu, bo obejmuje wyłącznie podmioty zarejestrowane w Polsce.

Dalej prowadzą dwie ścieżki. Pierwsza to sprawozdania finansowe: przeglądarka dokumentów finansowych w tym samym portalu pozwala pobrać je bezpłatnie po numerze KRS, a spółki wskazują w nich swoją jednostkę dominującą. Druga to sama firma, która w dokumentach korporacyjnych i materiałach dla inwestorów pokazuje, kto trzyma największe pakiety.

Kolejność jest zawsze ta sama:

1. numer NIP i KRS spółki w bazie REGON,
2. odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców na prs.ms.gov.pl,
3. wpis w CRBR po numerze NIP,
4. sprawozdanie finansowe, gdy trop wychodzi za granicę.

Najciekawsza w tej drodze jest jej różna długość. Przy piwie z Żywca wystarczy jeden odpis, żeby zobaczyć na szczycie jedną firmę. Przy kuchence z Wronek trzeba dwóch dokumentów więcej, żeby dojść do jednego nazwiska. Rejestry powstawały dla sądów, urzędów i kontrahentów, a kliknięcie w nie ma dokładnie tę samą cenę dla kogoś, kto stoi przed półką w sklepie.

Źródła

• Portal Rejestrów Sądowych, Krajowy Rejestr Sądowy
• Przeglądarka dokumentów finansowych, Ministerstwo Sprawiedliwości
• Art. 38 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym
• Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych
• Ministerstwo Finansów o CRBR
• Kto musi być w CRBR, biznes.gov.pl
• Baza Internetowa REGON, GUS
• Grupa Żywiec o sobie
• Amica, struktura właścicielska
• Profil Grupa Żywiec
• Profil Amica