Kto jest właścicielem Solarisa, czyli autobusów z zielonym jamnikiem

Zielony jamnik na boku autobusu to jeden z najlepiej rozpoznawalnych znaków polskiego przemysłu. Wymyśliła go Solange Olszewska, a nosi go blisko 30 tysięcy pojazdów jeżdżących w 900 miastach i 33 krajach. Firma, która je składa, od 2018 roku należy do hiszpańskiej grupy CAF.

Stan wojenny, Berlin i powrót do Polski

Krzysztof Olszewski, inżynier po Politechnice Warszawskiej, prowadził w latach 70. warsztat samochodowy w Warszawie. W grudniu 1981 roku pojechał do Berlina Zachodniego po części. W Polsce wprowadzono wtedy stan wojenny i Olszewscy zostali po drugiej stronie muru razem z dwójką dzieci.

W styczniu 1982 roku Olszewski zatrudnił się w berlińskiej fabryce Neoplana, niemieckiego producenta autobusów. Po kilku latach kierował tym zakładem jako pierwsza osoba spoza rodziny właścicieli. Przepracował tam czternaście lat.

Fabryka, która wzięła się z przetargu

Do Polski Olszewscy wrócili w połowie lat 90. 2 sierpnia 1994 roku uruchomili w Warszawie Neoplan Polska, spółkę mającą sprzedawać nad Wisłą niemieckie autobusy.

Rok później firma wygrała przetarg na dostawę niskopodłogowych autobusów dla Poznania. Zamiast je sprowadzać, we wrześniu 1995 roku zdecydowała się zbudować własną fabrykę w Bolechowie pod Poznaniem. Pierwszych trzydziestu sześciu pracowników pojechało jesienią na praktykę do Berlina.

22 marca 1996 roku z wynajętej hali wyjechał pierwszy autobus. W ciągu roku załoga urosła sześciokrotnie. Dwa lata później na pojazdach pojawił się zielony jamnik: Solange Olszewska wybrała go, bo autobus jest długi i niski jak ten pies, a kolor miał mówić o ekologii.

Własna marka zamiast niemieckiej

W 1999 roku firma pokazała na poznańskich targach własną rodzinę autobusów Urbino, ze szkieletem ze stali nierdzewnej i asymetryczną szybą, która do dziś jest znakiem marki. W grudniu tego samego roku niemiecki Gottlob Auwärter, właściciel marki Neoplan, objął 30 procent firmy z Bolechowa.

Ten układ nie przetrwał długo. Auwärter trafił pod kontrolę koncernu MAN, a Olszewscy odkupili niemiecki pakiet. 1 września 2001 roku Neoplan Polska zmienił nazwę na Solaris Bus & Coach.

Wrzesień 2018: rodzina sprzedaje firmę

4 września 2018 roku rodzina Olszewskich sprzedała Solarisa. Wszystkie akcje producenta autobusów i powiązanej z nim spółki tramwajowej kupiła CAF, grupa z Beasain w Kraju Basków, płacąc około 300 mln euro. Solaris zatrudniał wtedy około 2500 osób i miał na drogach blisko 17 tysięcy pojazdów.

„To nie była dla mnie i mojej rodziny łatwa decyzja. Kiedy wraz z mężem ponad 20 lat temu zakładaliśmy nasze przedsiębiorstwo, postawiliśmy wszystko na jedną kartę", mówiła wtedy Solange Olszewska.

Umowa miała drugie dno. Tego samego dnia CAF podpisał wstępne porozumienie z Polskim Funduszem Rozwoju: 35 procent Solarisa miało wrócić do polskiej instytucji rozwojowej. Rok później PFR wycofał się z rozmów, bo uznał cenę za zawyżoną. „Odeszliśmy od stołu w sprawie odkupienia pakietu 35 proc. (...), ponieważ już po podpisaniu wstępnego porozumienia nie osiągnęliśmy zgody co do finalnych warunków", tłumaczył ówczesny prezes funduszu Paweł Borys. Hiszpanom został cały Solaris.

Właściciel, którego największym udziałowcem są pracownicy

CAF, czyli Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles, powstał w 1917 roku i buduje pociągi, tramwaje oraz metro dla klientów w kilkudziesięciu krajach. Grupa jest notowana na giełdzie w Madrycie, ale największy pakiet, blisko 25 procent głosów, ma Cartera Social, spółka skupiająca pracowników grupy. Kolejne duże pakiety trzymają baskijska fundacja bankowa BBK i związany z nią Kutxabank.

W samej produkcji zmieniło się przy tym niewiele. Autobusy marki nadal powstają w Polsce: w Bolechowie, w Środzie Wielkopolskiej i w Poznaniu, a w Solarisie i spółkach powiązanych pracuje około 4 tysięcy osób. W 2019 roku, już pod hiszpańskim właścicielem, fabryka wypuściła rekordowe 1487 pojazdów i pokazała pierwszy wodorowy autobus Urbino 12 hydrogen. Wersja przegubowa, Urbino 18 hydrogen, dostała tytuł Bus of the Year 2025.

Zmieniło się co innego: miejsce, w którym zapadają decyzje o przyszłości marki, i adres, pod który płynie zysk z każdego sprzedanego autobusu.

Jamnika nikt nie zdjął. Hiszpanie zostawili go na wszystkich pojazdach.

Źródła:

• https://czypolskafirma.pl/firma/solaris-bus-coach
• https://www.solarisbus.com/pl/firma/historia
• https://www.solarisbus.com/pl/firma/o-nas
• https://www.cafmobility.com/en/shareholders-investors/general-information/shareholdings-treasury-shares/
• https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/polityka-i-prawo/solaris-sprzedany-caf-kupil-100-proc-akcji-ale-35-proc-trafi-do-pfr-101127.html
• https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/baskijski-caf-kupuje-100-proc-solarisa-za-ok-300-mln-euro-58994.html
• https://300gospodarka.pl/news/dlaczego-polski-fundusz-rozwoju-nie-wykupil-od-hiszpanow-pakietu-akcji-solarisa
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzysztof_Olszewski_(in%C5%BCynier)
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Neoplan_Polska
• https://ludziewolnosci.pl/solange-olszewska-i-krzysztof-olszewski/